"Wyzwania dla brokerów, związane ze zmianami legislacyjnymi"
mec. Andrzej Chróścicki, Kancelaria Prawnicza Zbigniew Jasiński, Andrzej Chróścicki i Partnerzy

Działalność polskich firm pośrednictwa finansowego i ubezpieczeniowego po przystąpieniu do Unii Europejskiej

KONSPEKT

• Wpływ ustawy o pośrednictwie na praktykę brokerską
• OC brokera
• Dyrektywa 2002/92/EC w sprawie pośrednictwa (IMD - Insurance Mediation
• Directive), a polska ustawa o pośrednictwie
• Ocena postępu prac związanych z harmonizacją prawa
• Warunki działalności polskich pośredników ubezpieczeniowych na jednolitym rynku europejskim
  po 1 maja 2004 r.

STRESZCZENIE

Proces harmonizacji wspólnotowego prawa ubezpieczeniowego w Unii Europejskiej rozpoczął się w tym samym czasie co harmonizacja prawa bankowego.
Momentem przełomowym było uchwalenie 18 czerwca 1992 r. tak zwanej Third Non-Life Assurance Directive 92/96 ( OJ L 92.360.1 ) - w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących ubezpieczeń bezpośrednich, innych niż ubezpieczenie na życie oraz uchwalenie 10 listopada 1992 r. dyrektywy zwanej The Third Life Assurance Directive 92/49 ( OJ. L 92.228.1 ) - w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących bezpośrednich ubezpieczeń na życie.
Znacznie wcześniej uchwalono też dyrektywę z 13 grudnia 1976 r. 77/92 ( OJ L 77.26.14 ) - w sprawie środków mających ułatwić skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług w odniesieniu do działalności agentów ubezpieczeniowych i brokerów oraz, w szczególności środków przejściowych w zakresie tej działalności.

Polskie ustawodawstwo ubezpieczeniowe zostało częściowo dostosowane do przepisów prawa wspólnotowego poprzez uchwalenie przez Sejm w dniu 22 maja 2003 r. czterech ustaw ubezpieczeniowych, które w swoich rozwiązaniach implementują częściowo normy prawa wspólnotowego.
Przejawem tego dostosowania systemów prawnych w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego jest ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym, która częściowo uwzględnia przepisy Dyrektywy 2002/92/EC z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Zgodnie z obowiązującą w chwili obecnej ustawą o pośrednictwie ubezpieczeniowym zarówno agent wpisany do rejestru agentów, jak i broker ubezpieczeniowy posiadający zezwolenie na wykonywanie działalności brokerskiej mogą wykonywać działalność agencyjną lub brokerską na terytorium innego państwa członkowskiego UE po zawiadomieniu polskiego organu nadzoru o zamiarze wykonywania tej działalności poza terytorium Polski.
Organ nadzoru w terminie 30 dni od powiadomienia przez agenta lub brokera o zamiarze wykonywania działalności na terenie innego państwa członkowskiego UE ma obowiązek przekazać organowi nadzoru tego państwa członkowskiego informację o wpisie agenta do rejestru agentów lub o posiadaniu przez brokera zezwolenia na wykonywanie działalności brokerskiej.
Sygnały docierające z rynku usług finansowo-ubezpieczeniowych UE, jak też sygnały z polskiego rynku tego typu usług wskazują, iż po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej nastąpi wzajemny rozwój tych usług na dotychczas odrębnych rynkach.
Dotychczas w Polsce mamy jeden wewnętrzny system prawny regulujący różne zagadnienia w stosunkach społecznych i gospodarczych, składający się z aktów prawnych takich jak Konstytucja, różnego rodzaju Kodeksy, ustawy i rozporządzenia wykonawcze do ustaw.

Nasze stosunki ze światem zewnętrznym regulują umowy międzynarodowe i odrębne działy prawa zwanego prawem publicznym i prawem prywatnym międzynarodowym. Z chwilą gdy zostaniemy członkiem UE nasz obowiązujący system prawny, składać się będzie z podsystemu prawa unijnego w postaci Traktatów, dyrektyw, rozporządzeń i innych aktów prawnych wspólnych dla wszystkich krajów wspólnoty oraz podsystemu prawa polskiego.
Prawo polskie również zawiera elementy prawa wspólnotowego, gdyż znaczna jego część zawiera normy prawne wydane w celu wykonania dyrektyw.
Sądy polskie będą stosowały prawo polskie lub prawo wspólnotowe albo prawo polskie i prawo wspólnotowe jednocześnie.
W wielu wypadkach sądy polskie będą zmuszone dokonywać oceny prawa polskiego pod kątem jego zgodności z prawem wspólnotowym i w przypadku stwierdzenia rozbieżności między konkretnymi normami prawnymi stosować normy prawne prawa wspólnotowego.
Dotychczasowe doświadczenia krajów członkowskich UE wskazują, iż przy rozstrzyganiu niezgodności między prawem krajowym a prawem wspólnotowym, zazwyczaj kierowano się w poszczególnych krajach członkowskich dwoma zasadami prawa wspólnotowego, a mianowicie zasadą bezpośredniego skutku i zasadą pierwszeństwa.

Należy sobie zadać pytanie w oparciu o jakie zasady prawa wspólnotowego będą prowadziły działalność polskie podmioty z sektora usług finansowo - ubezpieczeniowych po dniu 1 maja 2004 r. ?
Jedną z czterech podstawowych swobód realizowanych w ramach wewnętrznego rynku UE jest zasada swobody świadczenia usług.
Swoboda świadczenia usług została uregulowana w art. 49-55 Traktatu Wspólnoty Europejskiej.