Powrót

Jędrzejczyk Irena

Wydział Nauk Ekonomicznych

SGGW w Warszawie

Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej – priorytet dla ubezpieczeń?

Konkurencja bywa niszcząca. Za to współpraca i wzajemne zrozumienie interesu partnerów zaangażowanych we współpracę czyni cuda w budowaniu lepszej wspólnej przyszłości.

Rozliczne są grupy interesariuszy aktywnych w ubezpieczeniach ale spośród nich przyznaje się szczególne znaczenie czterem grupom, a mianowicie ubezpieczeniowemu środowisku biznesowemu, środowisku ubezpieczonych, środowisku naukowemu a po ostatnich powodziach także samorządom terytorialnym różnego szczebla od gminnego poczynając. Rzadkie są przypadki współpracy między tymi środowiskami a jeśli już to pełne rezerwy i dalekie od pełnego partnerstwa, czasem tylko sformalizowanego w alianse dla wykonania wspólnego zadania, czasem tylko realizowane na podstawie bezterminowego porozumienia o współpracy pomiędzy partnerami.

Dla wszystkich środowisk związanych z ubezpieczeniami Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej to ważne wydarzenie, nawet jeśli jego postrzeganie nie jest w tej chwili jeszcze ugruntowane w taki sposób.

Docenić należy zatem każdą inicjatywę podejmowaną w intencji integracji środowisk ubezpieczeniowych na rzecz przygotowań do tego wydarzenia i każdą inicjatywę współpracy dla wyartykułowania wspólnego interesu tych środowisk celem zwiększenia szans na jego podjęcie na forum Rady Unii Europejskiej w czasie polskiej prezydencji.

PRIORYTET

ROZWOJU KONKURENCYJNEGO RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

W ŚWIETLE PREZYDENCJI POLSKI W UE

Sprawowanie prezydencji w Radzie UE daje szansę nie tylko na kontynuację kierunków polityki dotychczasowej takich jak: Europa bez barier czy też Innowacyjna Europa ale pozwala twórczo je rozwinąć a nawet pomnożyć. Priorytet rozwoju konkurencyjnego europejskiego rynku ubezpieczeniowego godzien jest polskiego poparcia zarówno przez środowiska naukowe jak i biznesowe. Polska, Dania i Cypr od 1 lipca 2011 roku w ramach trwającego 18 miesięcy TRIO mogą zmierzać do realizacji tego priorytetu ku pożytkowi wspólnotowemu. Ubezpieczenia także stanowić mogą o Przyszłości Europy poprzez swój cenny wkład w bezpieczeństwo narodów, w integrację gospodarczą , w tworzenie miejsc pracy, w pokojową naprawę świata i w odkrywanie na nowo humanistycznych wartości ochrony życia i zdrowia a także mienia.

Oczekiwania ubezpieczeniowego środowiska biznesowego i naukowego związane z polską prezydencją w UE są dość zgodne: wskazuje się jako najważniejsze zadanie ożywienie rynku ubezpieczeniowego przy pomocy bogatego wachlarza zróżnicowanych instrumentów ekonomicznych, prawnych i administracyjnych, jakie do dyspozycji ma państwo i Unia Europejska, jako organizacja liczących się gospodarek.

Ministerstwo Finansów, w gestii którego znajduje się rynek ubezpieczeń jako ważny, integralny składnik rynku finansowego, intensyfikuje prace przygotowawcze dotyczące oczekujących na rozwiązanie podczas polskiej prezydencji problemów takich jak:

- środki wykonawcze do Solvency II (odniesienia do dyrektywy Omnibus II),

- modernizacja ram prawnych dla pośrednictwa ubezpieczeniowego,

- systemy gwarancyjne,

- prace nad nową ustawą ubezpieczeniową,

- inne.

            Rozpoczęcie polskiej prezydencji przypada w 10 rocznicę ataku na World Trade Center, który zaowocował głębokim i do dziś odczuwalnym ograniczeniem tempa wzrostu sektora ubezpieczeń wskutek wielkich rozmiarów strat osobowych i materialnych.

Co bardziej radykalni pesymiści twierdzą uparcie, że ten smutny jubileusz wróży źle polskiej prezydencji. Sami Polacy też są wątpiący, bo podobno i jakoby wszystko już ustalono, opracowano, przekonsultowano i zaplanowano dokładnie przyszłość. Podobno nie ma już szansy na jakikolwiek własny twórczy polski wkład w europejskie dzieło, poza funkcją wykonawcy dawno już wypracowanych zadań.

Pomimo to i wbrew tak pesymistycznemu stanowisku, pozostając w głębokim przekonaniu o szansach jakie z prezydencją się łączą, trzeba zdecydowanie odrzucić złe wróżby i zwątpienie a przyjąć postawę konstruktywnego realistycznego myślenia o wykorzystaniu tych szans.

Jeśli rozważyć z należytą starannością podstawowy dokument strategiczny, którego wdrażanie przypadać będzie na polską prezydencję w UE zatytułowany „Europa 2020 – Strategia dla Wzrostu Inteligentnego, Zrównoważonego i Sprzyjającego Włączeniu Społecznemu (Europe 2020 – A strategy for smart, sustainable and inclusive growth)” to można a nawet należy przetransponować jego tezy na grunt sektora ubezpieczeń. Nie trudno znaleźć odniesienia tego dokumentu do analogii „Europejskie Ubezpieczenia 2020 – Strategia dla Inteligentnego, Zrównoważonego i Sprzyjającego Włączeniu Społecznemu Wzrostu Sektora Ubezpieczeń” a może nawet do analogii „Polskie Ubezpieczenia 2020 – Strategia dla Inteligentnego, Zrównoważonego i Sprzyjającego Włączeniu Społecznemu Wzrostu Sektora Ubezpieczeń”.

Opracowana przez Komisję Europejską (KE) Strategia „Europa 2020” ma stać się nowym, długofalowym programem społeczno-gospodarczym Unii Europejskiej (UE), który zastąpi obowiązującą od 2000 r., zmodyfikowaną pięć lat później Strategię Lizbońską. Celem Agendy Lizbońskiej było uczynienie z UE najbardziej konkurencyjnej gospodarki świata. W związku z niezadowalającym postępem w realizacji tego celu, w 2005 r. postanowiono skoncentrować odnowioną Strategię Lizbońską na dwóch priorytetach: wzroście gospodarczym i zatrudnieniu. Przedstawiona przez KE nowa wizja rozwoju jest propozycją społecznej gospodarki rynkowej XXI wieku, cechującej się stabilnym wzrostem gospodarczym oraz zapewniającej wysoki poziom zatrudnienia, produktywności i spójności społecznej.

W Komunikacie „Europe 2020 – A strategy for smart, sustainable and inclusive growth” podkreśla się potrzebę wspólnego działania państw członkowskich na rzecz

-          wychodzenia z kryzysu oraz

-          wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją, starzeniem się społeczeństw, czy z rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów.

Trzy podstawowe, wzajemnie wzmacniające się priorytety wskazane dla kolejnych prezydencji wdrażających ten dokument, w tym polskiej jako pierwszej, brzmią następująco:

1. (1)smart growth (rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach),
2. (2)sustainable growth (promowanie gospodarki zrównoważonej – efektywniej wykorzystującej zasoby, bardziej zielonej, a zarazem konkurencyjnej) oraz
3. (3)inclusive growth (wzmacnianie gospodarki charakteryzującej się wysokim zatrudnieniem oraz spójnością ekonomiczną, społeczną i terytorialną).

W ścisłym partnerstwie ubezpieczeniowego środowiska biznesowego i naukowego trzeba też koniecznie już teraz odnieść się do inicjatyw unijnych i odnieść je do ubezpieczeń.

Pierwsza z siedmiu inicjatyw pod nazwą Unia Innowacji może być interpretowana jako skoncentrowanie działalności badawczo-rozwojowej i innowacji na wyzwaniach, przed którymi stoją biznes ubezpieczeniowy i inne środowiska z rynkiem ubezpieczeniowym bezpośrednio lub pośrednio związane, takimi jak zmiany klimatu, efektywność energetyczna, zmiany demograficzne, ochrona zdrowia. Trzeba poszukiwać odpowiedzi na wiele pytań, w tym na przykład na pytanie, jak rozwijać produkty ubezpieczeniowe dla podmiotów w centrach narciarskich, gdzie wskutek zmian klimatycznych zmniejszyły się lub wręcz zanikły opady śniegu, jak rozwijać produkty ubezpieczeniowe dla rolnictwa, gdzie wskutek suszy, powodzi etc. pojawiają się ogromnych rozmiarów masowe szkody. Efektywność energetyczna jest celem w tych wszystkich innowacyjnych rozwiązaniach ubezpieczeniowych, które pozwolą na energooszczędną gospodarkę, w tym dotyczy to szczególnie takich jej podmiotów jak przedsiębiorstwa przemysłowe, transportowe, turystyczne, rolne etc.. Starzenie się społeczeństwa europejskiego jako najważniejszy kierunek zmian demograficznych pozwala przewidzieć zmiany w popycie na ubezpieczenia z tego tytułu i dostosować do tych zmian ofertę, w tym ukierunkowania na inną ofertę skierowaną do młodzieży i inną skierowaną do seniorów. Wskazanie na ochronę zdrowia jako wyzwanie dla Unii Innowacji zwraca uwagę w stronę potrzeby ochrony ubezpieczeniowej podmiotów placówek służby zdrowia, spółek i gmin uzdrowiskowych oraz ochrony ich klientów obecnych i potencjalnych.

Druga z inicjatyw unijnych nosi nazwę Młodzież w drodze a odniesienia tej inicjatywy do ubezpieczeń dotyczą wspierania ochrony ubezpieczeniowej dzieci i młodzieży a także poprawy jakości na wszystkich poziomach edukacji i szkoleń oraz zwiększanie atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej w zakresie ubezpieczeń.

Europejska agenda cyfrowa jako trzecia z projektowanych inicjatyw pozwala na wskazanie trwałych korzyści dla ubezpieczeń z jednolitego rynku cyfrowego opartego na dostępie do szerokopasmowego Internetu.

Inicjatywie pod nazwą Europa efektywnie korzystająca z zasobów odpowiada zamiar wspierania zmian w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywniej korzystającej z zasobów środowiska oraz dążenie do ochrony ubezpieczeniowej przed skutkami degradacji środowiska przyrodniczego (ang. decoupling), celem wyeliminowania zależności wzrostu od gospodarki rabunkowej.

Odniesienia do biznesu ubezpieczeniowego kolejnej inicjatywy pod nazwą Polityka przemysłowa w dobie globalizacji dotyczy poprawy warunków dla przedsiębiorczości w ubezpieczeniach oraz wsparcia rozwoju silnej bazy infrastrukturalnej dla tego biznesu, zdolnej do konkurowania w skali globalnej.

Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia to kolejna inicjatywa, której celem jest stworzenie warunków do unowocześnienia rynku pracy w ubezpieczeniach, poprzez ułatwienie mobilności pracowników i rozwój ich umiejętności, dla zwiększenia poziomu zatrudnienia oraz zapewnienia trwałości modeli społecznych;

Ubezpieczenia można też z powodzeniem włączyć w Europejski program walki z ubóstwem, mający na celu zapewnienie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej poprzez pomoc osobom biednym i wykluczonym społecznie oraz umożliwienie im aktywnego uczestniczenia w życiu społecznym. Poprzez efekty dochodowe i zatrudnieniowe działalność ubezpieczeniowa może wesprzeć budżet gospodarstw domowych oraz wesprzeć finanse publiczne. Świadczenia ubezpieczeniowe są często jedynym źródłem dochodu dla emerytów i rencistów bądź studentów, dzieci, samotnych matek etc. i bardzo często ważnym dodatkowym źródłem dochodu dla słabych finansowo gospodarstw domowych dotkniętych bezrobociem, szkodami klęskowymi etc.

Scenariusz zakłada podczas polskiej prezydencji, jak wynika z powyższych rozważań, implementację trudnych reform strukturalnych, wspierających długookresowy rozwój gospodarczy. Beneficjentem tego rozwoju może być polski rynek ubezpieczeń.

Z listy ważnych uwarunkowań polskiej prezydencji wymienić można takie uwarunkowania jak:

• współpraca i uzgodnienia w ramach Trio Polska – Dania – Cypr,
• współpraca z poprzedzającymi Prezydencjami (Belgia, Węgry),
• podsumowanie skutków implementacji dyrektywy usługowej, w tym skutków dla sektora usług ubezpieczeniowych,
• debata nad Nową Perspektywą Finansową 2014 -2020, w tym nad udziałem środków na cele ochrony przed ryzykiem w unijnym budżecie (w tym ochrony przed ryzykiem w rolnictwie, przed ryzykiem bezrobocia, przed ryzykiem ubóstwa etc.) a także wsparcie unijne na cele edukacyjne (w tym do wykorzystania na cele edukacji ubezpieczeniowej, szkolenia etc.),
• kontynuacja starań krajowych o wejście do strefy euro, w tym określenie wpływu wspólnej waluty na sektor ubezpieczeniowy.

„Europa 2020” to nie jedyny dokument strategiczny, choć bezspornie najważniejszy z dokumentów, których realizacja przypada na czas polskiej prezydencji. Znaczące szanse dla polskiego rynku ubezpieczeniowego stwarzają strategie dla makroregionów, w tym Strategie dla makroregionów europejskich, takie jak Strategia dla regionu Morza Bałtyckiego oraz Strategia Dunajska.

            Szczególną szansę na promocję Polski jako rynku usług ubezpieczeniowych stwarzają wielkie unijne szczyty, których Polska będzie gospodarzem w czasie trwania prezydencji. Tematyka tych szczytów nie wiąże się wprawdzie bezpośrednio z ubezpieczeniami ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby wykorzystać obecność zagranicznych gości wysokiego szczebla i osób im towarzyszących, w tym dziennikarzy, w promocji krajowego rynku ubezpieczeniowego.

Unijne szczyty w czasie polskiej prezydencji, które zlokalizowane będą w Polsce dotyczą pięciu wielkich, następujących obszarów źródłowych popytu na ubezpieczenia:

• UE – Chiny,
• UE – Indie,
• UE – Rosja,
• UE – Kanada,
• UE – Brazylia.

Każde z tych państw dysponuje ogromnym potencjałem demograficznym i może stać się dla Polski źródłem popytu na produkty ubezpieczeniowe oferowane przez krajowych ubezpieczycieli. Każde z tych państw dysponuje ogromnym potencjałem kapitałowym i inwestorskim, co przy odpowiednich staraniach ze strony Polski może zaowocować napływem do Polski bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektor ubezpieczeniowy bądź innymi formami zaangażowania inwestycyjnego partnerów.

Wykorzystanie tej szansy dla polskiego rynku ubezpieczeniowego możliwe jest tylko pod warunkiem ścisłej koordynacji międzyresortowej, której inicjatywa spoczywać będzie w rękach Ministerstwa Finansów, które pierwsze kroki w tym kierunku już poczyniło. Inicjatywa wykorzystania tej szansy leżeć może także po stronie instytucji ubezpieczeniowego samorządu gospodarczego i zawodowego a także pozostałych podmiotów związanych z rynkiem ubezpieczeniowym. Środowiska naukowe powinny pilnie zainspirować debatę na ten temat przy okrągłym stole z udziałem potencjalnych interesariuszy ze strony polskiej

Doskonałą okazją ku temu może być organizowane w październiku I Gremium Ekspertów Ubezpieczeń. Gospodarzem tego przedsięwzięcia będzie Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW w Warszawie wraz z Izbą Gospodarczą Ubezpieczeń i Obsługi Ryzyka jako inicjatorem przedsięwzięcia i Wydziałem Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego jako jego współorganizatorem.

Dziękując Redakcji Gazety Ubezpieczeniowej za patronat medialny zapraszamy Państwa do udziału w obradach Gremium, licząc na cenne wnioski i twórczą inspirację w umacnianiu konkurencyjnego rynku ubezpieczeniowego w świetle potrzeb i szans związanych z polską prezydencją w Unii Europejskiej.

                                                                                              Irena Jędrzejczyk  

Powrót